- ciągłe – polega na nieprzerwanym wlewaniu ciekłego metalu do formy odlewniczej przy równoczesnym stałym lub skokowym usuwaniu z niej odlewu. Uzyskuje się w ten sposób odlew wielokrotnie przekraczający pojemności i długości formy
- półciągłe – jest oparte na podobnej zasadzie, jednak z ograniczoną długością, odlewu i dlatego nie ma potrzeby okresowe dzielenia odlewu, jak to ma miejsce przy odlewaniu ciągłym.
Odlewanie ciągłe i półciągłe
Wady odlewów i ich usówanie
a) wady odlewów – sposób wypełniania formy, jak potwierdzono w praktyce, decydująco wpływa na jakość odlewów. Zbyt mała lub zbyt duża prędkość albo temperatura zalewania oraz niepowodzenie ukształtowania kanały .układu wlewowego mogą być przyczyną wystąpienia wielu wad odlewniczych, takich jak:
- niedolewy (niewypełnienie wszystkich przestrzeni wnęki formy)
- zanieczyszczanie wewnętrzne i zewnętrzne odlewu
b) Usuwanie wad odlewów – wady powstałe w procesie technologicznym mogą być naprawialne lub nie. Sposoby napraw odlewów:
- prostowanie(odbywa się na prasach hydraulicznych)
- czopowanie(polega na usunięciu wadliwych miejsc i ustawieniu w te miejsca nagwintowanych czopów)
- metalizacja(polega na zapełnieniu miejsc wadliwych metod natryskowych)
- zalewanie ciekłym metalem-polega na wypełnieniu miejsc ciekłym metalem)
Podstawowe właściwości technologiczno-odlewnicze stopów
a) Naddatek na obróbkę – wielkość naddatku na obróbkę skrawaniem zależy od następujących czynników:
- Wielkości odlewu – przy większych wymiarach gabarytowych dajemy większy naddatek na obróbkę.
- Położenia powierzchni obrabianej odlewu przy odlewaniu – górna powierzchnia odlewu jest bardziej narażona na zanieczyszczenia dlatego dajemy tam o 50% większy naddatek.
- Klasy jakości wykonania odlewu.
b) Naddatek na skurcz – modelarz przy wykonywaniu modelu posługuje się miarą skurczową, jest to przymiar o podziałce powiększonej proporcjonalnie do skurczu liniowego określonego tworzywa odlewniczego.
c) Pochylenie odlewnicze – nadajemy je powierzchniom roboczym modeli i rdzennic celem ułatwienia wyjmowania modeli z formy oraz rdzeni z rdzennic
Podstawowe właściwości technologiczne mas formierskich
- płynność – jest to zachowywanie się masy formierskiej jako gęsta ciecz.
- plastyczność – aby forma nie pękała i odlewy się nie uszkadzały
- gazotwórczość – im mniejsza tym masy są lepsze, bowiem trzeba mniej gazów odprowadzić z masy formierskiej.
- przepuszczalność -wykonuje się w masie formierskiej nakłucia ,którymi wydostają się gazy do płaszczyzny podziału, a następnie na zewnątrz.
- podatność – dotyczy to przed wszystkim mas rdzeniowych. Chodzi tu o podatność mas na skurcze materiału podczas krzepnięcia.
- wybijalność – nakład pracy jaki musimy włożyć żeby rdzeń usunąć z formy
Metody wytwarzania odlewów
- grawitacyjne – struga ciekłego metalu płynie we wnętrzu formy ,przepływ ten najczęściej odbywa się wyniku działania siły ciężkości.
- ciśnieniowe – polega na wprowadzaniu metalu do wnęki formy pod wysokim ciśnieniem .Ciśnienie to wywierane jest na ciekły metal przez tłok .
Stop odlewniczy
STOP ODLEWNICZY – jest to stop, który w odróżnieniu od innych stopów, uzyskuje się w drodze powtórnego przetopienia. Jako materiały wsadowe stosuje się w różnych ilościach stopy uzyskane z pierwszego metalurgicznego procesu np. surówka wielkopiecowa, metale nieżelazne otrzymane w pierwszym, rafinującym procesie metalurgicznym i inne.
Pod względem zawartości składników stopowych, odlewnicze stopy dzieli się na:
- Niskostopowe ( poniżej 2,5% składników stopowych ),
- Średniostopowe ( powyżej 2,5% do 10% składników stopowych ),
- Wysokostopowe ( powyżej 10% składników stopowych ).
Metale i stopy odlewnicze mogą zawierać większe lub mniejsze ilości domieszek zanieczyszczających je. Z tego punktu widzenia można je podzielić na metale i stopy o:
- niskiej czystości ( od 95 do 99% ), średniej czystości ( od 99,0 do 99,90% ), podwyższonej czystości ( od 99,90 do 99,99% ), wysokiej czystości ( od 99,99 do 99,999% ), szczególnej czystości ( od 99,999 do 99,9999% ).
Stopień czystości stopów określa się sumą zanieczyszczeń oznaczoną analizą chemiczną ( spektralną ).
Odlew
ODLEW – jest to produkt otrzymany na skutek wypełnienia ciekłym metalem odpowiednio przygotowanej formy. Wytworzone odlewy muszą odpowiadać warunkom, jakie stawia przed nimi konstruktor oraz użytkownik. Warunki te dotyczą głównie odpowiednich właściwości mechanicznych, a następnie użytkowych i fizycznych.
Odlewanie
ODLEWANIE – proces przeprowadzania ciekłego tworzywa ze zbiornika przez zespół kanałów ( układ wlewowy ) do wnęki formy, w której krzepnie. Odlewanie przeprowadza się w ściśle określonej temperaturze, uzależnionej od rodzaju odlewanego tworzywa, materiału i temperatury formy, masy oraz kształtu odlewu, warunków odlewania ( np. grawitacyjne, ciśnieniowe ) i inne.
Zasilacz
Wszystkie urządzenia elektroniczne wymagają dla swojej pracy jakiegoś źródła zasilania. Nie zawsze można zastosować źródło jakim jest bateria czy też akumulator – chociaż obecnie powstaje coraz więcej małych, przenośnych i energooszczędnych urządzeń zasilanych z małych baterii czy akumulatorów. Wszędzie tam gdzie jest wymagana większa energia królują jednak dalej zasilacze sieciowe o mocy i napięciach wyjściowych dostosowanych do wymagań zasilanego urządzenia. Zasilacze takie dostarczają do urządzenia (w zależności od potrzeb) napięcia stałe niestabilizowane lub stabilizowanych.
Budowa zasilacza.
Każdy zasilacz sieciowy napięcia stałego musi składać się z bloku obniżającego napięcie sieci 220V, czyli po prostu transformatora i układu zamieniającego obniżone napięcie przemienne na stałe, czyli układu prostownika z filtrem. Jeżeli do tego napięcia wyjściowe muszą być o małych tętnieniach (czyli zmianach wartości napięcia wyjściowego), to zasilacz musi być wyposażony w odpowiednie układy stabilizatorów.
Wbrew pozorom zaprojektowanie zasilacza nie jest wcale takie proste jeżeli chce się to zrobić w sposób optymalny, biorąc pod uwagę wszystkie zakładane parametry wyjściowe zasilacza, oraz warunki w jakich mu przyjdzie pracować (np. zmiany napięcia wejściowego czyli napięcia sieci).
Projektowanie zasilacza należy zacząć od określenia wartości napięć wyjściowych, dopuszczalnych tętnień (czyli zmian napięć wyjściowych) oraz maksymalnych prądów wyjściowych. Trzeba określić czy będzie to zasilacz stabilizowany czy też niestabilizowany.
Poniżej przedstawię etapy projektowania zasilacza sieciowego.
Określenie parametrów zasilacza.
W pierwszej kolejności przy projektowaniu zasilacza trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie do jakich celów będzie on używany.
Jeśli ma być to zasilacz „laboratoryjny” czyli zasilacz, który będzie służył do uruchamiania różnych układów elektronicznych to powinien spełniać następujące warunki:
1. musi to być zasilacz stabilizowany
2. powinien mieć trzy napięcia wyjściowe
- stałe +5 V przy prądzie obciążenia przynajmniej 1,5 A
- regulowane od 0 V do +15 V przy prądzie obciążenia 1 A
- regulowane od 0 V do -15 V przy prądzie obciążenia 1 A
3. napięcia tętnień nie powinny przekraczać 2% wartości napięcia wyjściowego
4. powinien posiadać zabezpieczenie przeciwzwarciowe
5. powinien mieć możliwość wyświetlania ustawionej wartości napięć regulowanych
Oczywiście są to przykładowe parametry. Można zwiększać wartości prądów wyjściowych czy też zmieniać wartości napięć wyjściowych lub zrezygnować z możliwości regulacji napięć wyjściowych, co znacznie upraszcza konstrukcję. Nie ma konieczności wbudowywanie układu wyświetlającego wartość ustawionego napięcia wyjściowego (chociaż daję to pewien komfort pracy).
Jeśli projektowany zasilacz ma być fragmentem układu elektronicznego to jego parametry będą zależeć od wymagań stawianych przez ten układ. Na przykład dla układów wzmacniaczy mocy nie projektuje się zasilaczy stabilizowanych.
Przedwzmacniacz
Wystarczy wzmacniacz mocy i potencjometr, by móc regulować głośność słuchanej muzyki. Wiele firm, które produkują wzmacniacze dzielone, proponuje takie rozwiązanie. Jeżeli chcemy słuchać muzyki z duża wiernością, używając tylko odtwarzacza CD, (który ma wysoki sygnał wyjściowy 2V i niską impedancję wyjścia), jest to najtańsza z możliwych propozycji posiadania za stosunkowo niedużą kwotę wzmacniacza wysokiej jakości. Ale jeżeli mamy kilka źródeł dźwięku, chcemy mieć możliwość pewnych regulacji brzmienia zestawu i pragniemy wygody (pilot), musimy dokupić do wzmacniacza mocy przedwzmacniacz, lub kupić wzmacniacz zintegrowany.
Przedwzmacniacze powinny mieć bardzo dobre parametry elektryczne, bowiem przez niego przepływają bardzo małe sygnały do wzmocnienia we wzmacniaczu mocy.
Przedwzmacniacz spełnia kilka funkcji:
- umożliwia przyłączenie na stałe kilka źródeł audycji,
- umożliwia łatwe przełączanie źródła za pomocą przełącznika lub pilota zdalnego sterowania,
- wzmacnia, lub dopasowuje sygnał tak, by mógł być wzmocniony we wzmacniaczu mocy bez strat i zniekształceń,
- zawiera regulator wzmocnienia którym regulujemy, za pomocą gałki lub pilota, głośność słuchanej audycji,
Ponadto przedwzmacniacz może zawierać różne filtry i korektory służące do regulowania barwy dźwięku albo do osłabiania zakłóceń. Filtry i regulatory w wysokiej klasy sprzęcie nie zawsze są stosowane.
